Lesje hormonen

Na de bevruchting verandert er veel in je lichaam. Door de placenta worden de hormonen oestrogeen, progesteron, Humane Chorion Grondotropine (HCG) en Human Placental Lactogen (HPL) gemaakt.

• Oestrogeen stimuleert de groei van de baarmoeder, en zorgt voor de ontwikkeling van de bloedvaten en groei van melkklieren in je borsten.
• Progesteron voorkomt dat de baarmoeder sterk kan samentrekken.
• HPL is vanaf vier weken aanwezig en voorkomt uitstoting van de vrucht. HCG is het zwangerschapshormoon, dat al enkele dagen na de bevruchting wordt aangemaakt en bij een zwangerschapstest aantoont dat je zwanger bent.

Ik ben zwanger!

In blijde verwachting, je krijgt vaak al snel aanwijzingen dat je zwanger bent. Een paar dagen tot enkele weken na de conceptie gebeurt er iets in je lichaam, wat niet onopgemerkt blijft. Verloskundige Joanna van Kleef beschrijft de eerste zwangerschapssymptomen: 'Wil je echt met zekerheid bepalen dat je zwanger bent, dan kun je het best een zwangerschapstest in combinatie met een geneeskundig onderzoek plannen. Het kan zijn dat je alle of enkele symptomen van een zwangerschap hebt, maar toch niet in verwachting bent, ' stelt de verloskundige.

Overtijd!

'Als je menstruatie op zich laat wachten, kan soms de vraag door je hoofd spelen of je zwanger bent. Maar niet altijd merk je dat je 'overtijd' bent. Vijf dagen na een bevruchting kan een embryo zich vasthechten aan het baarmoederslijmvlies. Je krijgt dan net als bij een menstruatie een bloeding, een innestelingsbloeding, hoewel deze in tegenstelling tot menstruatie vaak licht is en maar een of twee dagen duurt.'

Test

'Je kunt een test kopen bij de drogist, apotheek of online een zwangerschapstest doen. Daarvan kun je aflezen of je zwanger bent. Zit er in je urine genoeg van het zwangerschapshormoon HCG, dan zie je bij de meeste soorten testen een kleurverandering.'

Misselijk

'Tot de zesde week van je zwangerschap heb je kans op zwangerschapsmisselijkheid. 70 tot 85% van de vrouwen heeft de lichte vorm. Dat beperkt zich tot lichte misselijkheid in de ochtend. Hormonen, stress, gevoeligheid voor geuren en een trage spijsvertering zijn dan vaak de boosdoeners. 2% van de vrouwen heeft een extreme vorm van misselijkheid, ook wel hyperemesis gravidarum genoemd. Je voedingsvoorraad daalt dan snel en soms is dan zelfs ziekenhuisopname nodig.'

Tip:

'Zet je wekker een kwartiertje eerder, zodat je nog even liggend kunt wakker worden. Leg 's avonds al een cracker of beschuitje in een broodtrommeltje naast je bed, zodat je in dat kwartiertje wat kunt eten.'

'Vaak produceer je meer speeksel als je last hebt van ochtendziekte. Zuig op een sinaasappel of citroenpartje, dan verminder je overmatige speekselvorming. Gaat de misselijkheid over in overgeven en blijft dit dagenlang aanhouden, neem dan contact op met je arts.'

Sterretjes

'Het bloedvolume neemt bijna met de helft toe en je bloedvaten staan wijd open. Je kunt je daarom duizelig voelen.'

Tip:

'Verander van houding of ga zitten als je je duizelig voelt. Sta langzaam op. Zo voorkom je dat je je licht in je hoofd voelt of sterretjes ziet.'

Gevoelige grotere borsten

'Onder invloed van de hormonen oestrogeen en progesteron veranderen je borsten al een paar dagen na de conceptie. De klieren en de kanalen ontwikkelen zich. Als je bedenkt dat een borst voor de zwangerschap 200 gram kan wegen en dit toe kan nemen tot wel 400 of 800 gram, is het niet gek dat vaak de kleinste aanraking al pijnlijk is. Je borsten zijn gespannen en overgevoelig. Vanaf het tweede deel van je zwangerschap blijft het volume van je borsten, maar de gevoeligheid wordt weer normaal.'

Tip:

'Kijk naar een extra ondersteunende zwangerschapsbeha. Als je van jezelf al een grotere cupmaat hebt, kun je die ook tijdens de slaap dragen.'

Sneller moe

'Vooral in de eerste drie maanden kun je doodmoe zijn. De functie en de structuur van je organen veranderen, zo ook de samenstelling en de hoeveelheid bloed in je lichaam. Maar ook je spijsvertering, stofwisseling, werking van je longen, nieren en urinewegen veranderen. Veel emoties kosten energie. Halverwege je zwangerschap neemt de vermoeidheid weer af.'

'Tegen het eind van je zwangerschap, kun je weer vermoeider raken. Je gaat vaker en heftiger dromen, je baarmoeder is al flink gegroeid en je buik zit daardoor vaak in de weg als je wilt rusten.'

Tip:

'Probeer zoveel mogelijk dutjes te doen overdag. Ga vroeg naar bed en beweeg om nieuwe energie te krijgen. Laat daarnaast je bloed nakijken op bloedarmoede. Let op ijzerrijke voeding of vraag aan je arts ijzertabletten. Eet regelmatig en vaker kleine beetjes.'

Onderbuikgevoel

'Kramp in je buik duikt op, vaak al vrij snel na het innestelen van de bevruchte eicel. Je baarmoeder kan krampen veroorzaken. Die hangt namelijk met banden aan je bekken. Als je baarmoeder groter wordt, dan rekken je banden op. Daardoor voel je soms steken in je onderbuik. Dat is een heel normale reactie. Soms kan het ook gepaard gaan met hevige pijn of bloedverlies. Neem dan contact op met je verloskundige of gynaecoloog.'

Tip:

'Leg een rubberen warmwaterkruik op de pijnlijke plek. Zorg dat het warm water is, niet te heet. Warm water ontspant de banden en vaak merk je dat de pijn binnen een half uurtje al afneemt.'

'Een zwangerschapssteunbroekje heeft een verstevigde band onder de buik, die de buik ondersteunt. Dit broekje ondersteunt ook je rug.'

Hoofdpijn

'Als je zwanger raakt, maak je progesteron aan. Als je al migraine had, kun je daar minder of geheel geen last meer van hebben. Dit komt omdat je ook oestrogeen aanmaakt en je hormoonspiegel stabiliseert. De hoofdpijn ontstaat juist als je hormoonspiegel sterk fluctueert. Migraine is een verstoring in de samenwerking tussen zenuwen en bloedvaten in de hersenen, dat is vaak erfelijk.'

Tip:

'Tegen hoofdpijn kun je paracetamol slikken. Hoofdpijn kan ook het gevolg zijn van uitdroging, dus zorg dat je voldoende drinkt.'

Vaker plassen

'De baby drukt vaak op de blaas, ook vlak na de bevruchting kan een opzwelling in de baarmoeder de blaas in de weg zitten. Je nieren krijgen tijdens je zwangerschap extra bloedtoevoer en om deze hoeveelheid bloed te kunnen filteren produceren ze ook meer urine. Al dat water dat je drinkt om hoofdpijn, verstopping en uitdroging bij ochtendziekte tegen te gaan, zorgt voor meer vocht dat moet worden afgedreven.'

Tip:

'Vaak moet je plassen als het even niet uitkomt, in een winkel of in de auto. Ga daarom als het kan regelmatig plassen, ook al voel je nog geen aandrang. Probeer op het toilet de plas nog even op te houden, dan versterk je je sluitspier. Plas nooit een beetje, zodat je even stopt en dan weer een beetje plast, dat verhoogt de kans op een urineweginfectie.'

Verstopping

'Door hormonen verloopt je spijsvertering trager. Zo kan je lichaam alle bouwstoffen die je binnenkrijgt maximaal verbruiken. Daarnaast drukt de baarmoeder tegen je darmen en krijg je een opgezwollen gevoel of last van obstipatie, winderigheid en maagzuur.'

Tip:

'Drink veel water en eet vezelrijke voeding. Die brengen je darmen weer opgang. Ook pruimen of pruimensap werkt goed!'

'Door hormonale veranderingen lijkt het soms wel of je in een achtbaan zit'

Stemmingswisselingen

'Door hormonale veranderingen lijkt het soms wel of je in een achtbaan zit, de ups and downs in je stemmingswisselingen. Je kunt gemakkelijk depressief of angstig worden als de vermoeidheid toeneemt. Sommige vrouwen hebben er wel meer last van dan anderen, maar het is zeker dat de verschillende humeuren elkaar in een rap tempo opvolgen.'

Tip:

'Haal een paar keer diep adem en probeer je er niet in mee te laten slepen. Verminder de consumptie van cafeïne, suiker en zout. Doe regelmatig een dutje, beweeg of zoek afleiding. De een vindt het prettig om zich even af te zonderen, terwijl anderen het juist weer heel prettig vinden met vrienden of familie om zich heen om zich op te laten vrolijken. Of eet chocolade.'

Pukkels en puistjes

'Sommige vrouwen krijgen door schommelende zwangerschapshormonen weer jeugdpuistjes.'

Tips:

'Was je gezicht alleen met water of een speciale gezichtsreiniger, maar niet met zeep. Let op medicijnen tegen acne- of antirimpelcrème, die kunnen voor je ongeboren baby schadelijke stoffen bevatten. Kies een acnecrème die mild voor de huid is en geschikt is voor de zwangerschap! Ga je huid niet schrobben of schuren, de zwangere huid is hier te gevoelig voor.'