Baby’s bodylanguage

Praten kan je kind nog niet. Toch communiceert hij of zij al volop met je omgeving. Dat gebeurt via lichaamstaal.

Onderzoekers hebben aangetoond dat maar zeven procent van wat iemand voelt, in woorden wordt gesproken. Wanneer je als ouder de lichaamstaal van je kind niet begrijpt, dan ontgaat je dus veel van zijn gevoelens, gedachten en bedoelingen. Kinderen zijn volledig op lichaamstaal aangewezen zolang ze niet kunnen praten. De non-verbale taal van je kind is dus heel belangrijk. Hieronder valt niet alleen lichaamstaal, ook lichamelijk contact, mimiek, houdingsexpressie, gebaren, bewegingsexpressie, oogbewegingen, zintuigen, geuren en intonatie.

Rustig alert
Een half uur na de geboorte zoekt een baby al actief contact. De oogjes zijn wijd open. Helder en stralend kijkt hij je recht aan. Verder is hij stil en rustig. Zo’n tien procent van de dag zul je je kindje in deze alerte staat van bewustzijn zien. Die is al heel belangrijk voor de toekomstige band tussen moeder en kind. Later zie je dit alleen nog rond voedingstijden. Alle energie zit in horen en zien. De kleine is in staat zijn omgeving in zich op te nemen en te reageren. In het begin nog vooral dichtbij. Hij kijkt geconcentreerd naar je gezicht. Later neemt hij steeds meer de omgeving in zich op. Hij wil je huid aanraken en draait naar stemmen toe. Als hij nog weer ouder is, wordt het leuk om met hem te spelen. Hij volgt je dan met zijn ogen en draait zijn hoofd met een bal mee die je voor zijn gezicht beweegt.

Actief alert
Wanneer de baby veel beweegt in een speciaal ritme, zijn ogen in de rondte kijken en hij kleine geluidjes maakt, probeert hij de wereld te begrijpen. Dit komt voort uit natuurlijke nieuwsgierigheid. Hij is wakker, hij huilt niet en het patroon van bewegen is specifiek. Eerst beweegt hij een minuutje helemaal niet, dan heel uitbundig en plots houdt hij zich weer helemaal stil. Je zult zien dat de belangstelling voor voorwerpen groot is en dat hij veel minder bezig is met gezichten.

In geuren en kleuren
De baby heeft een grimas, hij tuit zijn lippen naar voren, fronst zijn wenkbrauwen en knijpt zijn ogen dicht. Waarschijnlijk heeft deze uiting met smaak te maken. De smaakpapillen van de baby ontstaan in de achtste week van de zwangerschap en vanaf week veertien worden ze geprikkeld door stoffen in het vruchtwater. Omdat dit een beetje zoet was, heeft hij vooral een voorkeur voor eten met een zoete smaak. Geur en smaak zijn met elkaar verbonden. Na de geboorte herkent een baby de geur van zijn moeder en al snel ook van zijn bedje en andere geuren in huis. De geuren die hij (her)kent stellen hem gerust. Wanneer je baby zijn hoofd heen en weer beweegt ‘snuffelt’ hij een nieuwe geur, hij is deze aan het ontdekken.

Dikke tranen
Zijn ogen dichtgeknepen of open. Zijn gezichtje is rood en verwrongen en hij maakt heftige bewegingen met zijn armen en benen, of maakt zichzelf zo stijf als een plank. Soms huilt de baby als hij erg moe is, honger heeft, zich niet lekker of zich alleen voelt. Hij troost zichzelf door op zijn vingers te sabbelen of zijn vuist in zijn mond te stoppen. Een baby kan zichzelf niet makkelijk kalmeren als hij gespannen is. Je kind maakt stresshormonen aan als hij huilt. Ouders zijn er dan om de baby te troosten. Pak je kind vast, mompel kalmerende woordjes en blijf zelf vooral rustig. Een liefdevolle aanraking vermindert stress. Kinderen voelen zich veilig bij de aanraking van hun ouders en kunnen hierdoor weer ontspannen.

Swing that beat
Optrekken van een wenkbrauw, uitstrekken van een voet of het opheffen van een arm. Het intrekken en uitstrekken van zijn benen. Het lijkt of hij je wil uitnodigen om te spelen, maar voor een groot gedeelte gaat dit bewegen automatisch. Het verschilt overigens per kind, de mate van bewegen is afhankelijk van de spierkracht. Eigenlijk beweegt hij op het ritme van eerst vooral zijn moeders stem. Later ook op die van anderen in zijn omgeving. Probeer er maar eens een patroon in te ontdekken.

Imitatie
Baby’s richten vaak hun blik op de ogen en mond van volwassenen. Baby’s van slechts enkele minuten oud kunnen al expressies herkennen en nadoen. Wenkbrauwen naar beneden, mond vooruitsteken om verdrietig aan te geven. Mond en ogen wijd opensperren als uitdrukking van verrassing. Wanneer hij jouw bewegingen spiegelt, of net als jij zijn tong uitsteekt, probeert hij je te imiteren. Dit helpt bij zijn zelfontwikkeling. Het is erg vermoeiend voor hem.

Je zult dus een patroon zien. Hij kijkt je aan, doet je actief na om zijn gezicht vervolgens even af te wenden. Het is dan geen desinteresse, hij pakt dan even zijn rust, om even later weer iets dat jij doet na te apen. In het begin is dit gedrag van nabootsen bijna onbewust. Naarmate hij ouder wordt gaat dit steeds bewuster en verfijnder. Als ouders vaker deze interactie zoeken met hun kind, leren ze signalen van de baby en de daarbij behorende behoeften steeds beter kennen. Het is zelfs leuk om op een gegeven moment als een spel een reactie uit te lokken.

10 TIPS: Actie-reactie
Door in te spelen op de signalen van je kind, versterk je jullie band en stimuleer je zijn ontwikkeling. Daarbij speelt jouw eigen lichaamstaal een belangrijke rol. Tien tips:

1. Zorg dat je gezicht ontspannen is. Dit brengt een geruststellende boodschap aan je baby.
2. Een lachend gezicht is altijd leuker dan een bezorgde blik.
3. Zoek een houding waarbij je je kind recht kunt aankijken. Een kind vindt het fijn om oogcontact te hebben.
4. Laat ook je houding ontspannen zijn. Je baby voelt zich dan veilig. Wanneer je je baby vasthoudt en veel van houding wisselt, geeft dat de kleine een onrustig gevoel.
5. Praat op een sussende, geruststellende toon. Dan geef je aan dat het oké is.
6. Zeg eens vaker “Ja”. Positief praten stimuleert je kind om initiatieven te nemen. Het werkt beter om te zeggen “pak dit maar” dan “nee, niet dat pakken”.
7. Contact zoeken als je merkt dat je kind aandachtig is geeft een fijne belevingssfeer en spoort hem aan weer verder dingen te ontdekken.
8. Hoge tonen werken uitnodigend en maken een kind alert.
9. Benoem waar de baby naar kijkt. Dat vestigt zijn aandacht op de wereld om hem heen. Hij is dan actief en alert. Vaak helpt dat en zal hij niet gaan huilen.
10. In het begin kan een baby zich niet heel lang op iets concentreren. Naarmate hij ouder wordt, neemt de duur van vasthouden van zijn concentratie toe. Houd hier rekening mee als je contact met hem zoekt.

Bron: Stichting lichaamstaal en ‘Je wonderbaarlijke baby’, M. Klaus en P. Klaus